Een bewolkte wereld

Bewolking op Aarde.  Hoe witter  hoe meer bewolking. De minste bewolking vinden we boven de Polen, Noord Afrika rn Arabie. ook Zuid Afrika en Australie zijn gebieden met weinig bewolking.   Bron: NASA

Bewolking op Aarde. Hoe witter hoe meer bewolking. De minste bewolking vinden we boven de Polen, Noord Afrika rn Arabie. ook Zuid Afrika en Australie zijn gebieden met weinig bewolking. Bron: NASA

NASA heeft deze een maand een kaart gepubliceerd waarop te zien is waar de meeste bewolking voorkomt op Aarde. Daarvoor verzamelde de organisatie 13 jaar data. Uit de gegevens blijkt dat Nederland in een bewolkt deel van de Aarde ligt.

De circulatiecellen rond de Aarde. bron UK Met Office

De circulatiecellen rond de Aarde. bron UK Met Office

Wie naar de kaart kijkt ziet dat onze planeet een vrij bewolkte plek is. 67 procent van de Aarde gaat schuil achter wolkenvelden. Direct valt op dat er ook een duidelijke relatie is met het globale stromingspatroon (links). Stijgende en dalende luchtstromen in de atmosfeer zorgen respectievelijk voor wolkenvorming en wolkenoplossing en deze luchtstromen zijn voor een groot deel gekoppeld aan vaste circulatiecellen die er op Aarde zijn. Ieder halfrond heeft drie belangrijke circulatiecellen. Vanaf de evenaar gezien zijn dat de Hadley-cel, de Farellcel en de Poolcel. De Hadley-cel zorgt voor een opwaarste beweging rond de evenaar en een dalende beweging rond de 30ste breedtegraad waar ook de Farellcel begint. De Farellcel kent een opwaartse beweging rond de 60ste breedtegraad samen met de Poolcel. In het poolgebied zorgt de Poolcel voor een dalende beweging.
Daar waar de cellen voor een dalende beweging zorgen zijn er duidelijk minder wolken aanwezig. Bij de opwaartse beweging is veel bewolking.

De wolkenvelden die ontstaan door opwelling. Duidelijk zijn de wittere zones te zien rechts van de rode lijnen

De wolkenvelden die ontstaan door opwelling. Duidelijk zijn de wittere zones te zien rechts van de rode lijnen

Ook de rotatie van de Aarde heeft invloed op het wolkenplaatje. Door deze beweging zijn er belangrijke oceaanstromingen die van invloed zijn op de wolken. Dit werkt als volgt. Door de rotatie van de aarde zie je aan de westkant van Afrika, Noord en Zuid Amerika dat het water aan het oppervlak als het ware wordt weggeduwd van het vaste land. Water uit diepere lagen komt hierdoor naar het oppervlak. Dit water is kouder en zorgt ervoor dat de lucht boven het wateroppervlak afkoelt waardoor er lage bewolking ontstaat. Op de NASA kaart is dit goed waarneembaar.

West van het Andesgebergte ontstaat geen bewolking door de dalende luchtbeweging aan de lijzijde van de bergen.

West van het Andesgebergte ontstaat geen bewolking door de dalende luchtbeweging aan de lijzijde van de bergen.

Gebergten zijn ook van invloed op wolkenvorming en -oplossing. Zijden van gebergten die in de wind liggen (loefzijden) zien wolken en neerslagvorming terwijl de lijzijde van de gebergten over het algemeen nauwelijks wolken zien. Dit fenomeen is op de NASA kaart te zien bij Tibetaanse hoogvlakte bij het Himalaya gebergte (Azië) maar ook bij de Sierra Nevada in Noord-Amerika en het Andesgebergte in Zuid Amerika.

Tot slot nog een animatie van het wolkenpatroon per maand. Op deze animatie is goed te zien dat de Intertropische  Convergentiezone (ITCZ) gedurende de seizoenen iets noord en zuid beweegt. Dit komt door de stand van de zon ten opzichte van de Aarde. De ITCZ is een relatief smalle band van onweersbuien die zich bevindt rond de evenaar en ontstaat doordat warme lucht opstijgt van het aardoppervlak. (convectie).

Animatie van het wolkenpatroon per maand. Bron NASA/Climatecentral.org

Positie ITCZ in januari en juli Bron: Wikipedia

Positie ITCZ in januari en juli Bron: Wikipedia

 

Bronnen: NASA, UK Met Office, .Climatecentral.org

Golven achter Amsterdam

amsterdam_luchtfotoamsterdam-island-locationIn de Indische Oceaan, ver van de bewoonde wereld ligt het eiland Amsterdam. Ooit ‘ontdekt’ in 1522 door een Spanjaard die er langs vaarde, het beschreef maar het eiland geen naam gaf. Later gaf de Nederlander Anthonie van Diemen het eiland de naam Nieuw Amsterdam zoals ook zijn schip heette. Het onbewoonde eiland, ontstaan door een vulkaanuitbarsting, kwam in 1843 in handen van de Fransen die het Île Amsterdam noemde. tegenwoordig is het eiland bewoond door wetenschappers die er een basis hebben. Ook is er een meteorologisch station. Zo af en toe komen er toeristen langs die een dagje blijven. Het eiland is nog steeds in Franse handen. Tot zover de geschiedenis.

NASA publiceerde vandaag een satellietfoto van het eiland. Op deze foto van Landsat 8, die begin november werd gemaakt, is heel mooi golfvorming te zien in het wolkendek. Het is te verge;lijken met golven die ontstaan als een schip door rustig water vaart. De golven ontstaan doordat het eiland, waarvan de hoogste top bijna 900 meter hoog boven het water uitsteekt, de luchtstroom en het wolkendek doorklieft. Aan de achterzijde ontstaan golven in de luchtstroom. In de gebieden met de opwaartse beweging ontstaan de wolken (afkoeling, koudere lucht bevat minder waterdamp en dus condensatie) terwijl in de dalende luchtbewegingen de wolken oplossen (aanwarmende lucht kan meer waterdamp bevatten en dus oplossing van wolken.) Mooi is ook te zien dat de golven uitwaaieren waardoor er een soort visgraatstructuur ontstaat. De golven zijn het best te zien vanuit de ruimte omdat het zeer brede golven zijn. Aan de grond is het effect nauwelijks waarneembaar.

Op de foto is links in de opklaringen de rand van het eiland Amsterdam te zien.

In de meest linker opklaring is aan de linkerkant de rand van het Eiland te zien.

In de meest linker opklaring is aan de linkerkant de rand van het Eiland te zien.

Bronnen NASA, EOearth.org