IJsselmeer en Markermeereffect

Vandaag kon een groot deel van Flevoland de hele dag genieten van brede opklaringen terwijl het grootste deel van Nederland te maken had met veel stapelbewolking en zelfs (sneeuw-)buitjes. Helaas had het zuiden van Flevoland en het oosten van de Noordoostpolder ook te maken met deze bewolking. De satellietfoto van vanmiddag die door de NASA Terra satelliet gemaakt werd liet prachtig zien dat de Waddenzee, het IJsselmeer en het Markermeer vrij bleven van wolken. Ook de kustlijn was onbewolkt waardoor Nederland keurig getekend werd door de stapelwolken.

Watertemperaturen

Toen ik het zag was mijn eerste reactie: Water is te koud, land is iets warmer en dus daar convectie. Toen ik echter goed keek naar de temperaturen van het land en de temperaturen van de IJsselmeer zag ik dat die nauwelijks verschilden. Wrijving en wind speelden dus een overtuigende rol vandaag.

Wrijving zorgt ervoor dat luchtbellen ‘losgescheurd’ kunnen worden van het aardoppervlak en kunnen opstijgen. Boven een wateroppervlak is nauwelijks sprake van wrijving, er zijn daar geen objecten als bomen, steden, heuvels en andere hoogteverschillen. Wind kan wrijving versterken doordat de lucht dan harder langs objecten schuurt waardoor het losscheuren makkelijker gaat. Opvallend genoeg stond er vandaag boven het IJsselmeer nauwelijks wind (1-2 bft) en boven land net wat meer wind, daar werd het wrijvingseffect nog eens extra versterkt.

De wind op zo'n 1000m.

De verwachte wind op zo’n 1000m vanmiddag om 13 uur het moment van de satellietfoto.

De ballonoplating van deze middag. een zwak noordwestenwind in De Bilt

De ballonoplating van deze middag. Een zwakke noordwestenwind in De Bilt op het niveau van de stapelwolkjes.Dezelfde windrichting boven het Markermeer.

De zwakke bovenwind die er op het IJsselmeer en Markermeer op het niveau van de wolken stond waaide uit het noordwesten. De schone, onbewolkte lucht werd dus zachtjes Flevoland opgeduwd. In de Noordoostpolder was de wind meer noord tot noordoost waardoor daar een aanvoer van over land was. Met name in het oosten van de NOP trokken dikkere stapelwolken over en viel er soms een bui. In het zuiden van Flevoland raakte het IJsselmeereffect uitgewerkt waardoor de convectie op gang kwam en er dikkere stapelwolken ontstonden. Op de foto zie je ook mooi als dat de stapelwolken in west Flevoland steeds groter worden naarmate je naar het zuiden gaat.

Hieronder staat de bewuste satellietfoto die om twaalf uur werd gemaakt (klik erop voor een vergroting). Mooi is tevens het effect bij de Waddeneilanden en de westkust. Ook daar spelen de eerder genoemde elementen een rol.satelliet groot

Hieronder nog een foto van Aqua satelliet van NASA. Deze foto is rond kwart voor twee gemaakt. Hier is het midden van Flevoland nog verder opgeklaard.

Bron NASA Aqua satelliet.

Bron NASA aqua satelliet.

Convectie en de rol van het IJsselmeer

Op de satellietfoto van vandaag is heel mooi de invloed van het IJsselmeer te zien zo vroeg in het jaar in combinatie met een noordwestelijke stroming.

Op de foto van de Terra satelliet van NASA zijn duidelijk de Waddeneilanden zichtbaar en de noordwest kust van Noord Holland. Ook het IJsselmeer en het westelijk deel van de Noordoostpolder is eenvoudig te herkennen.

De satellietfoto van vandaag. Steeds grotere cumulus naarmate je landinwaarts gaat. Klik op foto voor vergroting.

De wind is noordwest en dat betekent dat er vanaf de Noordzee koude lucht Nederland wordt ingeblazen. Deze lucht wordt onstabiel en gaat opstijgen op het moment dat de temperatuur van de lucht hoog genoeg is geworden en de convectietemperatuur is bereikt (zie blog convectie). In Noord-Holland wordt dat punt een stuk landinwaarts bereikt en ook in Friesland en Groningen is dat een aantal kilometers uit de kust.

radarbeeld 1300 uur. In het oosten vallen buien uit de grootste wolken

West en Zuid Flevoland krijgen vervolgens met de stapelwolken te maken die boven Noord-Holland zijn ontstaan en met de wind meedrijven. Daarentegen blijft de Noordoostpolder grotendeels vrij van stapelwolken omdat het IJsselmeer de lucht niet opwarmt. Het water is eenvoudigweg nog te koud. Ook het deel van de oostelijke Flevopolder, noord van de lijn Lelystad – Dronten, heeft weinig stapelwolken. Hier speelt eveneens het effect van het IJsselmeer.

Kijk je nog verder naar het oosten het binnenland in dan zie je de stapelwolken steeds groter worden. Het convectieproces is daar langer aan de gang en de wolken kunnen zelfs groeien tot het buienstadium. En dat is weer mooi op de radar te zien.

cumulus boven West Flevoland