Vier jaar na de Joplin tornado

The medical helicopter at St. John's Hospital in Joplin, Mo. lay in the parking lot of the hospital Monday, May 23, 2011, following a tornado that swept through the center of Joplin, causing widespread damage. DAVID EULITT/The Kansas City Star

The medical helicopter at St. John’s Hospital in Joplin, Mo. lay in the parking lot of the hospital Monday, May 23, 2011, following a tornado that swept through the center of Joplin, causing widespread damage. DAVID EULITT/The Kansas City Star

Vandaag, 22 mei 2015 is het precies vier jaar geleden dat het plaatsje Joplin in Missouri een voltreffer kreeg van een van de zwaarste tornado’s die de Verenigde Staten ooit heeft gezien. maar liefst 161 mensen stierven direct door de wervelstorm en meer dan 1000 mensen raakten gewond. Het was de dodelijkste tornado sinds 1947. De dodelijkste tornado die geregistreerd is op het Amerikaanse vasteland is die van 18 maart 1925. Een F5 tornado trok toen over drie staten en staat bekend als de de Tri-State tornado (MO, IL, IN). De tornado bleef ruim 400 kilometer aan de grond en kostte het leven van 695 mensen.

Beelden van het weggevaagde Joplin gingen de hele wereld over. Een volledig vernietigd stadje met in het midden een zwaar gehavend betonnen gebouw van zeven verdiepingen hoog. Dit was het Sint Johns Ziekenhuis dat weliswaar bleef staan maar onbruikbaar was geworden. Zes doden vielen er in het ziekenuis. Vijf daarvan waren patiënten die aan beademingsapparatuur lagen. Toen de stroom uitviel werkte de noodgenerator niet waardoor apparatuur niet meer functioneerde.

Een maand geleden is het nieuwe hospitaal geopend. Hiermee is na vier jaar een einde gekomen aan de wederopbouw. De laatste fase was de patiënten te verplaatsen van een tijdelijk ziekenhuis terug te brengen. Het nieuwe ziekenhuis moet windsnelheden van meer dan 250 km/uur kunnen weerstaan.

Het pad van de Joplin tornado.

Het pad van de Joplin tornado.

Het hoge dodental was volgens onderzoekers te wijten aan het feit dat de mensen de waarschuwingen (de sirenes klonken 20 minuten van tevoren) voor een groot deel in de wind sloegen. In het gebied van Joplin gingen de sirenes af bij iedere zware onweersbui die in een straal van 75 mijl in de buurt kwam. Onderzoekers stellen dat de mensen hierdoor de waarschuwingen niet serieus meer namen.

Toen de EF-5 tornado, met windsnelheden van meer dan 320 km/uur over het stadje trok rond zes uur ‘s avonds (het begon donker te worden) was het voor velen te laat om een schuilplaats op te zoeken. De brede ‘wedge’ tornado (soms een kilometer breed) bleef maar liefst 35 minuten aan de grond en trok een spoor van 9 kilometer over verschillende woonwijken van Joplin. De volgende dag werd bij daglicht duidelijk wat een onwaarschijnlijke schade de tornado had aangericht. De schade werd beraamd op zo’n drie miljard dollar.

USA-WEATHER/TORNADOES

Hieronder een documentaire die National Geographic uitzond met daarin veel beelden van ooggetuigen, politie en stormchasers en beveiligingscamera’s. De geluidsfragmenten zijn soms zeer beangstigend.

Bron: NWS, NOAA

Een bewolkte wereld

Bewolking op Aarde.  Hoe witter  hoe meer bewolking. De minste bewolking vinden we boven de Polen, Noord Afrika rn Arabie. ook Zuid Afrika en Australie zijn gebieden met weinig bewolking.   Bron: NASA

Bewolking op Aarde. Hoe witter hoe meer bewolking. De minste bewolking vinden we boven de Polen, Noord Afrika rn Arabie. ook Zuid Afrika en Australie zijn gebieden met weinig bewolking. Bron: NASA

NASA heeft deze een maand een kaart gepubliceerd waarop te zien is waar de meeste bewolking voorkomt op Aarde. Daarvoor verzamelde de organisatie 13 jaar data. Uit de gegevens blijkt dat Nederland in een bewolkt deel van de Aarde ligt.

De circulatiecellen rond de Aarde. bron UK Met Office

De circulatiecellen rond de Aarde. bron UK Met Office

Wie naar de kaart kijkt ziet dat onze planeet een vrij bewolkte plek is. 67 procent van de Aarde gaat schuil achter wolkenvelden. Direct valt op dat er ook een duidelijke relatie is met het globale stromingspatroon (links). Stijgende en dalende luchtstromen in de atmosfeer zorgen respectievelijk voor wolkenvorming en wolkenoplossing en deze luchtstromen zijn voor een groot deel gekoppeld aan vaste circulatiecellen die er op Aarde zijn. Ieder halfrond heeft drie belangrijke circulatiecellen. Vanaf de evenaar gezien zijn dat de Hadley-cel, de Farellcel en de Poolcel. De Hadley-cel zorgt voor een opwaarste beweging rond de evenaar en een dalende beweging rond de 30ste breedtegraad waar ook de Farellcel begint. De Farellcel kent een opwaartse beweging rond de 60ste breedtegraad samen met de Poolcel. In het poolgebied zorgt de Poolcel voor een dalende beweging.
Daar waar de cellen voor een dalende beweging zorgen zijn er duidelijk minder wolken aanwezig. Bij de opwaartse beweging is veel bewolking.

De wolkenvelden die ontstaan door opwelling. Duidelijk zijn de wittere zones te zien rechts van de rode lijnen

De wolkenvelden die ontstaan door opwelling. Duidelijk zijn de wittere zones te zien rechts van de rode lijnen

Ook de rotatie van de Aarde heeft invloed op het wolkenplaatje. Door deze beweging zijn er belangrijke oceaanstromingen die van invloed zijn op de wolken. Dit werkt als volgt. Door de rotatie van de aarde zie je aan de westkant van Afrika, Noord en Zuid Amerika dat het water aan het oppervlak als het ware wordt weggeduwd van het vaste land. Water uit diepere lagen komt hierdoor naar het oppervlak. Dit water is kouder en zorgt ervoor dat de lucht boven het wateroppervlak afkoelt waardoor er lage bewolking ontstaat. Op de NASA kaart is dit goed waarneembaar.

West van het Andesgebergte ontstaat geen bewolking door de dalende luchtbeweging aan de lijzijde van de bergen.

West van het Andesgebergte ontstaat geen bewolking door de dalende luchtbeweging aan de lijzijde van de bergen.

Gebergten zijn ook van invloed op wolkenvorming en -oplossing. Zijden van gebergten die in de wind liggen (loefzijden) zien wolken en neerslagvorming terwijl de lijzijde van de gebergten over het algemeen nauwelijks wolken zien. Dit fenomeen is op de NASA kaart te zien bij Tibetaanse hoogvlakte bij het Himalaya gebergte (Azië) maar ook bij de Sierra Nevada in Noord-Amerika en het Andesgebergte in Zuid Amerika.

Tot slot nog een animatie van het wolkenpatroon per maand. Op deze animatie is goed te zien dat de Intertropische  Convergentiezone (ITCZ) gedurende de seizoenen iets noord en zuid beweegt. Dit komt door de stand van de zon ten opzichte van de Aarde. De ITCZ is een relatief smalle band van onweersbuien die zich bevindt rond de evenaar en ontstaat doordat warme lucht opstijgt van het aardoppervlak. (convectie).

Animatie van het wolkenpatroon per maand. Bron NASA/Climatecentral.org

Positie ITCZ in januari en juli Bron: Wikipedia

Positie ITCZ in januari en juli Bron: Wikipedia

 

Bronnen: NASA, UK Met Office, .Climatecentral.org