Pileus

Griek met Pileuskap. (bron wikipedia)

Het pileuskapje. Tijdens de wolkenlessen in Villa Orta in de Bilt werd ik voor het eerst geconfronteerd met deze opvallende naam. Maar toen ik de eerste foto’s zag van het wolkentoefje boven een machtige cumulonimbus of cumulus calvus wist ik dat ik de naam nooit meer zou vergeten. Ik was verkocht.

Een pileuskapje is niet eens heel bijzonder. Het is weliswaar geen dagelijks verschijnsel maar in Nederland zie je het wolkje zo nu en dan voorbij komen. Gisterenavond waren er ook een aantal te zien boven grote cumulus met verijsde toppen. De cumuli trokken voorbij toen de achterste grens van het koufront passeerde.

Pileus

Pileus

Ik zag ze eigenlijk per ongeluk. Ik was even naar buiten gelopen omdat ik had gezien dat het open brak. Omdat het tevens tegen zonsondergang liep dacht ik wel een paar mooie gekleurde plaatjes te kunnen schieten. Richting het zuidoosten zag ik toen het pileuskapje, een altostratusbankje boven een grote stapelwolk.

De naam pileus komt uit de Griekse oudheid. Grieken hadden vaak een Pileus op wanneer ze reisden. Een Pileus is een hoedje of een kapje. Later werd het voor de slaven in het oude Rome een teken van vrijheid. Wanneer een slaaf zijn vrijheid terug kreeg ging dat gepaard met een ceremonie waarbij de slaaf op zijn geschoren een hoofd een pileus kreeg.

Pileuskapjes ontstaan wanneer boven een snel stijgende luchtkolom (sterke convectie) de lucht afkoelt en samengeperst wordt waardoor er condensatie optreedt. Hierdoor ontstaat er een wolkenzweem die boven en langs de top van een wolk zichtbaar wordt. Op de foto hieronder zie je eigenlijk een dubbele pileus. De structuur langs de wolkentop is zichtbaar maar daarboven is ook nog een schijfje wolk te zien dat een tweede pileus kapje is. Klik voor een vergroting.

pileus_close

Pileus kap langs de top van een Calvus. Daarboven nog een tweede kapje.

Na het pileuskapje te hebben vastgelegd ben ik nog snel naar het Markermeer gereden voor een spectaculaire zonsondergang. Veel cumulus fractus achter het front dansden als vlammetjes in de lucht.



Klik op de foto voor een vergroting.

3 reacties op “Pileus

Geef een reactie